Oorlog en Vrijheid

4 en 5 mei: stilstaan bij de littekens van de Tweede Wereldoorlog

Op 4 en 5 mei staan we stil bij de littekens die de Tweede Wereldoorlog heeft achtergelaten, zowel bij ooggetuigen als bij hun (klein)kinderen. Dat doen we niet alleen door persoonlijke verhalen te vertellen, maar ook door het bredere en complexe geschiedverhaal te bespreken.

Film kan hierbij een krachtig hulpmiddel zijn in de klas. Door historische gebeurtenissen en persoonlijke ervaringen op beeld te zien, kunnen leerlingen de impact van de oorlog beter begrijpen en zich verplaatsen in de keuzes en gevoelens van mensen toen.

Om de geschiedenis en de doorwerking van de oorlog goed te doorgronden, is het belangrijk stil te staan bij fundamentele vragen die nog steeds relevant zijn. Leerlingen kunnen onderzoeken:

• Hoe ontstaan mechanismen van uitsluiting en haat?

• Wat kunnen democratische checks and balances (machtenscheiding) betekenen?

• Wat weten we over de oorlog en waar ontbreken nog inzichten?

Naast verhalen over verzet en collaboratie is er veel te leren over de stilzwijgende meerderheid; mensen die nooit hadden gedacht dat ze in oorlog zouden verzeilen, en die toch keuzes moesten maken onder extreme omstandigheden. Door hierover te reflecteren, ondersteund met filmfragmenten, kunnen leerlingen beter begrijpen hoe geschiedenis doorwerkt in het heden.

Bron: Jaarthema 2026 - Nationaal Comité 4 en 5 mei

Over bovenstaande filmtips

• 13 in de oorlog | Gratis 13 afleveringen | Gratis lesmateriaal | Groep 8

In 13 afleveringen neemt de serie je mee terug naar de Tweede Wereldoorlog. In elke aflevering staat één kind centraal, dat zijn of haar persoonlijke verhaal vertelt over wat er gebeurde en hoe het was om op te groeien in oorlogstijd.

• Het Videodagboek van Anne Frank | Gratis 8 afleveringen | Gratis lesmateriaal | Groep 7 & 8

Wat als Anne Frank geen dagboek, maar een camera had gebruikt? In deze achtdelige serie vlogt ze haar leven in onderduik, waardoor je haar gedachten en gevoelens van dichtbij meemaakt; over de oorlog én over alles wat bij het tienerleven hoort.

• Oorlogswinter | Te zien via Videoland | Gratis lesmateriaal met fragmenten | Groep 8

Oorlogswinter vertelt het verhaal van de 14-jarige Michiel, die een neergestorte Britse piloot helpt onderduiken. Wat begint als een spannend avontuur groeit uit tot een harde confrontatie met de werkelijkheid van de oorlog. Terwijl het gevaar toeneemt, moet Michiel ontdekken wie hij kan vertrouwen en wat het betekent om echt moedig te zijn.

• Broertje is verdwaald | Gratis film | Gratis lesmateriaal | Groep 7 & 8

Broertje is verdwaald vertelt het aangrijpende verhaal van Léon, een Joods jongetje van vier dat in 1944 in Auschwitz-Birkenau werd vermoord. Zijn familie overleefde de oorlog, maar leeft nog altijd met het gemis en het trauma. Met handgetekende animaties, als een duister sprookje, laat de film zien hoe dit verleden blijft doorwerken.

• Oorlog-Stories | Gratis 8 afleveringen | Groep 7 & 8

In Oorlog-Stories zien we hoe twee tienermeisjes hun verhalen zouden delen als ze tijdens de Tweede Wereldoorlog sociale media hadden. In seizoen 1 zie je de vlog van Esther (15), die moet onderduiken. In seizoen 2 neemt Antje (13) je mee in haar leven als dochter van een prominente NSB'er.

• Waar is Anne Frank | Gratis te zien via Eye Film Player | Gratis lesmateriaal | Groep 7 & 8

Deze geanimeerde film verweeft geschiedenis en actualiteit in een tragisch sprookje. Kitty, Anne Franks denkbeeldige vriendin, wordt tot leven gewekt in het hedendaagse Amsterdam. Wanneer ze erachter komt wat er met Anne is gebeurd, probeert ze met haar vriend Peter vluchtelingen die illegaal in Amsterdam verblijven te redden. 

• Oorlogsgeheimen | Te zien via Videoland | Gratis lesbrief | Groep 7 & 8

In een dorp in Zuid-Limburg raken de twaalfjarige vrienden Tuur en Lambert door de oorlog tegenover elkaar te staan. Wanneer een nieuw meisje met een geheim verschijnt, komen vriendschap en familie onder druk. Tuur moet moeilijke keuzes maken om te beschermen wat hem lief is.