Filmmaker Ester Gould: “Die ene blik van een hoofdpersoon kan een wereld van verschil maken”

Leestijd ca. 3 minuten

Tamara

Als filmmaker weet Ester Gould als geen ander hoe film je kan meenemen. Op 2 november is ze de keynote-spreker op Beeldbekwaam in het onderwijs, hét seminar voor lerarenopleiders. In dit 3-vragen-interview vertelt Ester wat je van de keynote kunt verwachten.

Lesgeven over film kan op allerlei manieren. Je kunt bijvoorbeeld ingaan op het maakproces, waarbij leerlingen zich in de schoenen van de filmmaker zetten. Ester: “Ik juich dit alleen maar toe! Jongeren, of beter gezegd: de meeste mensen, hebben geen idee hoe een documentaire wordt gemaakt. Leren over het maakproces maakt dat je bewegend beeld beter kunt beoordelen en meer ziet als je film kijkt."

Regisseur Ester Gould maakte samen met Sarah Sylbing de documentaireseries Schuldig en Klassen. Tijdens Beeldbekwaam in het Onderwijs in Eye Filmmuseum, neemt Ester je mee in alle fases van het filmmaken, van research tot het filmen en de montage. Aan de hand van fragmenten kom je veel te weten over de keuzes die Ester als filmmaker maakt om het verhaal krachtig te vertellen.

Wat weten maar weinig mensen over film?

"Dat een filmmaker duizend-en-één beslissingen maakt die de kijkervaring sturen. Lang niet iedereen realiseert zich dat één knip in de montage, waarmee je een blik van een personage er wel of niet inlaat, al het verschil maken in dat je als kijker denkt ‘wat een sympathiek iemand’ of juist niet.

Sturing geven aan de kijkervaring is het métier van de filmmaker. De optelsom van vele keuzes die gaan over wie je filmt, waar je staat te filmen, de snelheid waarop beelden elkaar opvolgen, het geluid dat je eronder zet en nog veel meer, moet vertellen wat je als filmmaker wil overbrengen.

Je hebt dus grip op de kijkervaring, maar het is zeker niet zo dat je die volledig kunt controleren. Want enerzijds moet je een plan hebben, dat is je regievisie. Tegelijkertijd wil je niet vooropgezet te werk gaan als je een documentaire maakt, dus je geeft ruimte aan wat er gebeurt, aan de werkelijkheid. Daarbij ben je voortdurend op zoek naar hoe je die werkelijkheid kunt vormgeven. Het maakproces van een documentaire lijkt op schaken op tien borden tegelijk!"

Zou je als voorproefje een fragment uit Klassen willen toelichten?

“Anyssa uit Amsterdam-Noord is één van de leerlingen die je leert kennen in Klassen, de 7-delige serie over kansenongelijkheid in het onderwijs. Haar opa is, zoals zij hem noemt, haar ‘allesie’. Volgens de doctoren leeft hij in reservetijd en in de periode waarin Anyssa van groep 8 naar de brugklas gaat, verliest ze hem."

"In de eerste week waarin de scholen weer beginnen is het bloedheet. Je ziet hoe Anyssa op haar flipflopjes naar haar oude school loopt. Juf Jolanda, haar vertrouwde groep-8-juf voorbereid zich in haar lokaal voor op de nieuwe groep 8. Zodra juf Jolanda haar oud-leerling ziet, condoleert ze en omhelst ze haar. ‘Hey, moppie,’ zegt zegt waarop Anyssa huilt, haar verhaal doet en lacht als ze herinneringen aan opa ophaalt. In dat moment zit voor mij zoveel. Je ziet de intimiteit tussen Anyssa en juf Jolanda. Je ziet vooral de betekenis die een leerkracht kan hebben, juist voor kinderen die het thuis moeilijk hebben.

In dat lokaal mochten wij met onze neus erboven op staan omdat we Anyssa al meer dan een jaar kenden, en we kenden opa en juf Jolanda ook. De cameraman had al vaak in het lokaal gefilmd, wist hoe het licht er valt en Anyssa en haar juf voelden zich op hun gemak bij hem waardoor hij dichtbij kon komen, zonder dat ze dachten: jeetje, ik word gefilmd.”

Bovenstaande afbeelding: Anyssa en haar opa, in opa’s Canta, in Klassen. Fotografie: Jean Counet.

Wat kenmerkt jouw documentaires?

“Ik heb altijd documentaires willen maken die geëngageerd zijn in hun thematiek maar in de vorm meeslepend zijn. Je hebt allerlei soorten documentaires, ook wat meer informatieve die misschien wat meer op het interview leunen en die je eigenlijk wat meer met je hoofd bekijkt. Ik probeer om zoveel mogelijk in scènes te vertellen, dus in scènes in plaats van interviews.

"Dat betekent niet dat er nooit een gefilmd gesprek inzit, maar het hart is dat ik erbij ben en dat het een filmervaring is. Dus ik probeer documentaires te maken die net zo cinematografisch zijn als een speelfilm.

Omdat de films die ik maak behoorlijk veel inzet vergen en lang duren om te maken en er veel van mijn emotionele leven inzit -want ik stort me erin- maak ik liever films over onderwerpen die ik van belang vind. Dus dat is dat maatschappelijke engagement: het moet wel een verhaal vertellen waarvan ik vind dat het belangrijk is.”

Bovenstaande afbeelding: still uit Flushing, de documentaire waar Ester op het moment aan werkt. Fotografie: Tinx Chan.

Over Beeldbekwaam in het onderwijs 

Op 2 november is het zo ver, dan vindt Beeldbekwaam in het Onderwijs plaats in Eye Filmmuseum. Het gaat om de tweede editie van het seminar van het Netwerk Filmeducatie voor lerarenopleiders. Verwacht een dag vol workshops waarbij je kennis en ideeën opdoet om een nieuwe generatie leraren handvaten te geven om les te kunnen geven over film.

Uit het ruime aanbod van workshops kies je er drie die bij jouw vakgebied en interesses passen. Esters keynote maakt deel uit van het plenaire gedeelte in de ochtend. Ze zal ingaan op de documentaireserie Klassen, maar ook op Flushing; een documentaire waar ze op het moment aan werkt en gaat over leven en overleven in de marge van een oer-kapitalistische samenleving. Daarbij gebruikt ze de wijk Flushing in Queens, New York als decor.

Wil je bij Beeldbekwaam in het onderwijs zijn op 2 november?

Koop nu je ticket!
Deel artikel op

Bekijk ook eens

Bekijk alle artikelen
Volg ons op