Film in het praktijkgerichte programma: Maatschappij (havo)

Header: Still uit Mr. Nobody against Putin (2025), regie: David Borenstein & Pavel Talankin.

Waar draait het praktijkgerichte programma om?

In dit artikel richten we ons specifiek op de kansen voor filmeducatie in de richting Maatschappij in het praktijkgerichte vak. Binnen het praktijkgerichte programma Maatschappij werken leerlingen aan echte vraagstukken uit de samenleving. Ze leren niet alleen over menselijk gedrag en maatschappelijke thema's, maar ontwikkelen ook vaardigheden die belangrijk zijn in het vervolgonderwijs en hun latere loopbaan. Denk aan onderzoeken, samenwerken, communiceren, ontwerpen, reflecteren en presenteren.

De opdrachten zijn praktijkgericht: leerlingen ontwikkelen, maken of verbeteren een dienst, product of proces voor een opdrachtgever of maatschappelijke organisatie. Juist daardoor ontstaat er ruimte voor samenwerkingen met externe partners, waaronder culturele organisaties, filmeducatie-aanbieders en bedrijven uit de creatieve sector.

De volledige eindtermen zijn te vinden in de publicatie van SLO >>

Hoe kan film een rol spelen?

Film is binnen het praktijkgerichte programma niet alleen een eindproduct, maar ook een manier om onderzoek te doen, verhalen zichtbaar te maken en maatschappelijke vraagstukken vanuit verschillende perspectieven te onderzoeken. Scholen kunnen hiervoor samenwerken met regionale bedrijven, hbo-instellingen en culturele organisaties om praktijkopdrachten te ontwikkelen die aansluiten bij de leerdoelen.

De praktijkopdrachten hoeven bovendien niet op zichzelf te staan. Juist langdurige samenwerkingen tussen scholen en organisaties uit de filmsector bieden kansen. Denk aan een vaste samenwerking met een regionaal filmfestival, filmtheater, filmhub of lokale omroep, waarbij leerlingen ieder jaar werken aan praktijkopdrachten die aansluiten bij echte maatschappelijke of culturele vraagstukken. Zo maken leerlingen kennis met het werkveld én bouwen scholen aan een duurzaam netwerk van partners.

Film als profielwerkstuk

Op sommige scholen wordt het praktijkgerichte programma gecombineerd met of gekoppeld aan het profielwerkstuk. Leerlingen onderzoeken een maatschappelijke vraag, verzamelen bronnen, interviewen betrokkenen en vertalen hun bevindingen naar een audiovisueel verhaal.

Deze werkwijze combineert onderzoeksvaardigheden met creativiteit en mediawijsheid en laat leerlingen ervaren hoe film kan bijdragen aan het vertellen van een goed onderbouwd verhaal.

Wat betekent dit voor jou als educatieve aanbieder, filmproducent/-distributeur of filmhub?

Het praktijkgerichte programma biedt nieuwe kansen om samen te werken met scholen. Waar sommige scholen voorheen vooral op zoek waren naar een losse gastles of filmvertoning, ontstaat er nu meer behoefte aan partners die kunnen meedenken over betekenisvolle praktijkopdrachten.

Dat kan op verschillende manieren. Als filmdistributeur kun je leerlingen laten meewerken aan een educatie- of impactcampagne rondom een documentaire of speelfilm. Werk je bij een filmfestival, filmtheater of educatieve organisatie? Dan kunnen leerlingen bijdragen aan de ontwikkeling en uitvoering van workshops of publieksactiviteiten. Filmproducenten kunnen praktijkopdrachten aanbieden rondom de totstandkoming of impact van een productie. Of laat de leerling jou als opdrachtgever interviewen.

Ook voor regionale filmhubs en lokale of regionale omroepen liggen er kansen. Zij kunnen scholen en organisaties met elkaar verbinden, praktijkopdrachten helpen ontwikkelen of leerlingen laten kennismaken met de dagelijkse praktijk van audiovisuele producties. Denk aan opdrachten waarbij leerlingen reportages maken over maatschappelijke thema's in hun eigen regio, een kijkje achter de schermen krijgen bij een redactie of productieproces, of film inzetten om te reflecteren op hun praktijkervaringen tijdens een stage of maatschappelijke opdracht.

Film kan daarbij een krachtig middel zijn om onderzoek, verhalen en perspectieven zichtbaar te maken. Een praktijkgericht vak in de richting Maatschappij is ook nog eens een mooie vorm voor scholen om invulling te geven aan hun burgerschapsopdracht. Leerlingen kunnen verkennen hoe ze op verschillende manieren hun maatschappelijke betrokkenheid vorm kunnen geven. Denk bijvoorbeeld aan het organiseren van een dialoogavond voor de gemeente naar aanleiding van een spraakmakende film. Of aan het maken van een documentaire om zwerfafval in de buurt zichtbaar te maken.

Achtergrond: praktijkgerichte programma's havo

In de praktijkgerichte programma’s werken leerlingen aan realistische maatschappelijke en technologische vraagstukken. Door samen te werken met organisaties buiten de school ervaren zij hoe het er in de praktijk aan toegaat, ontwikkelen zij relevante vaardigheden en worden zij beter voorbereid op een vervolgopleiding en een bewuste studiekeuze.

Daarnaast sluiten de praktijkgerichte programma's aan bij de 2030 Agenda voor Duurzame Ontwikkeling. Door maatschappelijke thema's te verbinden aan concrete opdrachten leren leerlingen niet alleen over de wereld om hen heen, maar worden ze ook uitgedaagd om mee te denken over mogelijke oplossingen die bijdragen aan een duurzame en inclusieve samenleving (Bron: SLO (2026). Praktijkgerichte programma's havo).

Hoewel we in dit artikel vooral ingaan op de mogelijkheden binnen het praktijkgerichte vak richting Maatschappij, biedt ook de richting Technologie aanknopingspunten voor filmeducatie. Leerlingen leren hier onder andere innovatieve ideeën en oplossingen op een creatieve manier te visualiseren, ontwerpkeuzes te onderbouwen en gebruik te maken van creatieve maak- en denkstrategieën. Film kan daarbij een waardevol middel zijn. Denk bijvoorbeeld aan het maken van een animatie of uitlegvideo om een ontwerp of product te presenteren, of het ontwikkelen van een storyboard en videoconcept om een innovatief idee of prototype overtuigend aan een opdrachtgever of doelgroep te communiceren.