Still: Spirited Away, Hayao Miyazaki (regie), 2001
In het kort
Zes veel toegepaste camerastandpunten zijn: 1. vogelvlucht (van boven naar beneden); 2. hoog (iets boven oogniveau); 3. neutraal (op oogniveau); 4. laag (iets beneden oogniveau); 5. kikvors (bijna vanaf de grond naar boven; 6.de 'dutch angle' (gekanteld, met een schuine horizon). Camerastandpunten kunnen iets zeggen over (machts-)relaties tussen personages of een bepaald gevoel overbrengen op de kijker.
Met het standpunt van de camera wordt bedoeld: de kijkhoek van waaruit de camera een onderwerp in beeld brengt. Dit standpunt heeft invloed op de beleving van de kijker. Zo kan een standpunt samen met de juiste camera-afstand een gevoel van macht of juist minderwaardigheid oproepen. Let op: vaak worden de begrippen standpunt en perspectief door elkaar gebruikt. Maar waar met een camerastandpunt vooral de positie van de camera bedoeld wordt, kan met perspectief óók het vertelperspectief worden bedoeld: door wiens ogen (wiens perspectief) je een scène beleeft. Kortom: het camerastandpunt kan iets zeggen over het vertelperspectief in de film.
Veel toegepaste camerastandpunten
Vogelvlucht: de camera filmt van boven naar beneden, alsof je vanuit het oogpunt van een vogel in de lucht kijkt. Dit zorgt dat de kijker overzicht heeft over de situatie en snapt op welke locatie de scène zich afspeelt. Vaak wordt zo'n hoog standpunt, kijkend naar beneden ook wel een vogelvluchtperspectief genoemd. Een vogelvluchtperspectief wordt vaak in het begin van een scène gebruikt in combinatie met een totaalkader. Bekijk een voorbeeld in de film Zodiac (2007).
Hoog: de camera filmt iets boven oogniveau. Dit maakt het onderwerp klein en kwetsbaar. In combinatie met een close-up zorgt dit standpunt voor een gevoel van paniek en claustrofobie. Bekijk een voorbeeld van een hoog standpunt in de film Artificial Intelligence (2001).
Neutraal: de camera filmt op oogniveau. Dit plaatst het onderwerp op oogniveau van de kijker. Dit standpunt wordt het meest gebruikt. Bekijk een voorbeeld van een neutraal standpunt in de film The Truman Show (1998).
Laag: de camera filmt iets onder oogniveau. Dit standpunt kan het onderwerp dreigend en dominant doen overkomen, alsof het je overmant. Bekijk een voorbeeld van een laag standpunt in de film Pulp Fiction (1994).
Kikvors (of kikker): de camera filmt vanaf grondniveau. Een extremere versie van een laag camerastandpunt. Ook vaak gebruikt om een ongelijkheid in macht, angst of dominantie over te brengen. Bekijk een voorbeeld van een kikvors standpunt in de film Annabelle: Creation (2017).
'Dutch angle' oftewel: de camera heeft een schuine horizon. Dit standpunt zorgt voor een verwarrend effect en geeft een gevoel van desoriëntatie. Bekijk een voorbeeld van een dutch angle in de film The Quick and The Dead (1995).
Filmvoorbeeld: Matilda (1996)
In de film Matilda wordt het meisje Matilda slecht behandeld door haar vader en de strenge schooldirecteur juf Bulstronk. Gelukkig krijgt ze hulp van juf Honing en ontdekt ze dat ze bijzondere krachten bezit. Bekijk de volgende scène waarin juf Bulstronk op strenge wijze schoolkinderen toespreekt. De confrontatie wordt versterkt met camerastandpunten. Welke standpunten herken je? Waarom zouden de filmmakers hiervoor gekozen hebben?
Bekijk hier een scène uit de filmAan de slag!
Film een conflict, zonder geluid en (camera)beweging, maar met camerastandpunten!
Leerlingen bedenken een conflict tussen twee mensen. Zij filmen 30 seconden van het conflict en moeten doormiddel van camerastandpunten aan de kijker vertellen hoe de relatie tussen de twee mensen is. Kijk de filmpjes klassikaal terug, is het gelukt om het conflict over te brengen?