Mirte ten Broek: "Met de Toolbox Filmeducatie kun je laagdrempelig en vakoverstijgend aan de slag met film."

Wat is de Toolbox Filmeducatie?

Mirte: De toolbox is een handleiding om met film in je vak aan de slag te gaan en dat kan bij ieder vak. Film is echt heel breed, dus je kunt de toolbox inzetten om een interview te filmen maar ook om een korte fictiefilm of reportage op te nemen. Het is daardoor niet gebonden aan een vak. Het kan zelfs bij vakken als economie of aardrijkskunde gebruikt worden.

Om een voorbeeld te geven: bij het vak Economie laat je leerlingen een reclamevideo maken voor een product. En bij techniek zijn leerlingen nu bezig om zelf een soort foleybox te maken met geluidseffecten. Dat moeten ze daarna gaan inzetten bij het maken van een film. Dat is ook een mooi voorbeeld hoe je vakoverstijgend kunt werken.

Laura: Het is belangrijk om te benadrukken dat het geen leerlijn is. Het is echt een hulpmiddel om film binnen jouw vak te laten passen. Heel erg praktisch, met alle info die je nodigt hebt om snel en laagdrempelig te beginnen. Zo hebben we begeleidingstips en werkbladen, een overzicht van essentiële filmbegrippen en een rubric om films te kunnen beoordelen. Alle informatie staat in begrijpelijke taal, inclusief de werkbladen, zodat je het als docent kunt uitprinten en uitdelen aan je leerlingen.

Hoe is de toolbox tot stand gekomen?

Mirte: Het Canisius College heeft een nieuw vak in de onderbouw genaamd Digitech & Media. Daarin gaat het over digitale geletterdheid, en beeldgeletterdheid is daar natuurlijk een belangrijk onderdeel van. We gebruiken binnen dat vak veel film, omdat het super motiverend werkt en leerlingen het heel leuk vinden. Maar als school willen we ook graag dat die kennis over film schoolbreed wordt gedragen en leerlingen bij alle vakken op eenzelfde manier met film bezig zijn. Toen hebben we de expertise en hulp van Filmhub Oost ingeschakeld om samen met Filmhub Oost de toolbox te ontwikkelen. Dit was een Proeftuin.

Laura: We merkten dat veel docenten de kennis en vaardigheden nog niet hebben om zelf met film aan de slag te gaan. Met de toolbox helpen wij docenten, zodat ook zij aan filmopdrachten kunnen gaan werken met meer verdieping en betere kaders voor de leerlingen. Niet alleen op het Canisius College, maar ook ver daarbuiten. Daarom maken we hem nu ook beschikbaar voor iedereen.

Mirte: Dat voorbeeld dat ik net gaf, over die reclamevideo maken voor een product bij het vak Economie. Daar zag je dus dat het eerst een opdracht met weinig kaders en uitleg was. Terwijl, reclame is veel meer dan gewoon een filmpje. Reclame heeft als doel om iets te verkopen. Dus je moet gaan nadenken over hoe je het product het beste kan aanprijzen. Het werkt dan bijvoorbeeld heel goed om te beginnen met een slechte situatie zonder het product en daarna het product te introduceren waarmee het probleem uiteindelijk wordt opgelost. Dat is een duidelijke structuur. De docent heeft met behulp van de toolbox de leerlingen meer uitleg kunnen geven over beeldtaal en verhaalstructuren, waardoor de filmpjes nu een stuk beter zijn geworden.

Welke informatie is echt van belang wanneer je aan de slag gaat met filmen?

Laura: Toen we begonnen met het ontwikkelen van de toolbox merkten we dat het vooral belangrijk is dat docenten en leerlingen een basiskennis hebben wanneer ze gaan filmen. Je moet bijvoorbeeld weten wat een shot is, wat filmkaders zijn en welke invloed montage heeft. De toolbox begint daarom met uitleg over essentiële filmbegrippen. Die uitleg is onderverdeeld in inhoud, vorm en montage.

Mirte: Het belang van die essentiële filmbegrippen merk ik ook bij andere docenten. Filmpjes worden kwalitatief veel beter wanneer je leerlingen bijvoorbeeld uitlegt dat ze een begin, midden en einde moeten hebben. Dat is een kleine toepassing aan hoe je de opdracht vormgeeft, maar zorgt wel voor een beter resultaat.

Laura: En daarmee bereik je ook dat leerlingen bewust gaan nadenken over wat ze nou eigenlijk willen vertellen -wat is nou echt belangrijk? Ze worden overspoeld met zoveel bewegend beeld dat ze ook moeten leren wat ze wel of niet vertellen en hoe ze dat kunnen doen. Een simpele opdracht als het gebruiken van begin – midden – eind kan dan al een eyeopener zijn. Het gebeurt vaak dat leerlingen helemaal geen goed einde hebben in hun film, terwijl dat wel heel belangrijk is.

Mirte: Leerlingen willen vaak meteen gaan filmen. Ze begrijpen niet waarom ze een filmverhaal of storyboard moeten maken. Het is dan leuk om te zien dat ze, naarmate je meer bezig bent met film, gaan inzien waarom het zo belangrijk is dat je verschillende standpunten en kaders gebruikt. Dat ze na het kijken van een voorbeeld ook zelf gaan nadenken over hoe ze een scene spannender of grappiger kunnen maken. Ze worden veel bewuster van wat ze willen filmen en hoe ze dat kunnen bereiken.

Waarom hebben jullie ervoor gekozen om ook een rubric in de toolbox op te nemen?

Mirte: Je ziet vaak dat docenten het lastig vinden om de kwaliteit van een filmpje te beoordelen. Ze weten niet waar ze op moeten letten of welke eisen een filmpje moet hebben. Daarom hebben we een rubric gemaakt zodat je als docent kan kijken op welke onderdelen je kan beoordelen. Dus bijvoorbeeld dat er een duidelijke verhaalstructuur is of dat er verschillende soorten filmkaders worden gebruikt.

Laura: De rubric is ingedeeld op inhoud, vorm en montage met daaronder weer deelonderwerpen. Je hoeft als docent niet alle onderdelen mee te nemen in je beoordeling; denk vooraf na hoe je het filmdeel wilt laten meewegen in het cijfer van de opdracht en kijk dan welke onderdelen daarop aansluiten. De rubric is zo geschreven dat het met leerlingen gedeeld kan worden. Zo kunnen ze ook zelf zien waar hun filmpje aan moet voldoen en het als checklist gebruiken.

De toolbox is al door een aantal docenten getest. Welke feedback hebben jullie daarop gekregen?

Laura: Ik hoor van veel docenten dat ze blij zijn dat het zo praktisch is en ze zelf kunnen kijken wat ze wel of niet willen gebruiken. Het is heel laagdrempelig. Vooral de rubric wordt ook gewaardeerd, dat er een duidelijk overzicht is van waar je op kan beoordelen en wat je van je leerlingen kunt vragen.

Mirte: Ik heb een collega die met behulp van de toolbox en de werkbladen zelf een filmproject heeft vormgegeven. Dan zie je dat het een mooie tool kan zijn voor docenten die handvatten nodig hebben om zelf te gaan beginnen. En voor docenten die al meer doen met film kan de toolbox ook gebruikt worden om film meer uit te dragen naar de rest van de school. Digitale geletterdheid wordt op scholen steeds belangrijker en daar kan filmeducatie een mooie rol in spelen.

Laura: Met behulp van de toolbox kun je er inderdaad voor zorgen dat je schoolbreed dezelfde filmtaal gebruikt en dat leerlingen ook weten welke eisen er aan hun filmpjes gesteld worden. Het is een mooie basis om mee te starten, waarna je voor verdieping bijvoorbeeld de vakpagina’s van het Landelijk Netwerk Filmeducatie kan gebruiken.

 Hebben jullie een tip voor docenten die graag aan de slag willen met film?

Mirte: Ga het doen want het is superleuk. Ik heb nog nooit een leerling gehad die het niet leuk vond om met film aan de slag te gaan.

Laura: Weet ook dat je geen expert hoeft te zijn. Je bent als docent meer een coach die de leerlingen wijst op de kaders die je hebt gesteld, en daarvoor hoef je niet degene te zijn die de techniek helemaal kent. Het is veel belangrijker dat je leerlingen leert hoe ze via beeld een verhaal vertellen.

Mirte: Montage is vaak een drempel voor docenten. Daarom hebben we in de toolbox ook handige tips opgenomen voor het monteren, bijvoorbeeld welke apps je kunt gebruiken. Vergeet ook niet dat leerlingen elkaar kunnen helpen. Vaak zijn er leerlingen die al heel goed zijn in monteren en weten hoe die apps werken. Die leerlingen kun je dan als expert inzetten om andere leerlingen te helpen.