Kerndoelen kunst & cultuur en filmeducatie (po)

Bij het maken van een (korte) film leert de leerling hoe je een verhaal bedenkt en dit omzet in beeld of animatie. Tijdens dit proces worden eigen en andere ideeën verkend en samengebracht. Leerlingen ontdekken hoe ze samen met leeftijdsgenoten creatief werken en onderzoeken welke maak- en denkstrategieën daarbij het beste passen. Zo ervaren zij stap voor stap hoe een iteratief kunstzinnig proces werkt: uitproberen, reflecteren en verbeteren (en dan niet noodzakelijk in die volgorde!)

Vaardigheid: onderzoeken, creëren.

Storyboard tekenen

Wat heb je nodig?

• A4 papier

• Tekenmateriaal

Een storyboard is een soort stripverhaal waarin je precies kunt zien wat er in de film gaat gebeuren. Ieder shot uit het script wordt getekend zoals de regisseur het voor ogen heeft. De regisseur gebruikt het storyboard bijvoorbeeld om aan de cameraman te laten zien hoe die een scène moet filmen.

1. Laat de leerlingen een kort verhaaltje verzinnen

2. Verdeel de klas in tweetallen

3. Ieder tweetal tekent een storyboard met 5-10 scènes die een (gedeelte van het) verhaal vertellen

4. Laat groepjes elkaars storyboard lezen en kijken of ze het begrijpen

Tip: gebruik het template storyboard van de Toolbox Filmeducatie

Filmeducatie biedt leerlingen de mogelijkheid zich te oriënteren op diverse technieken, materialen en processen. De jongsten kunnen experimenteren met licht, schaduw en geluid. Leerlingen in de bovenbouw maken kennis met cameragebruik, montage, geluid, spel en vertelvormen, en leren ze deze elementen bewust in te zetten in een eigen creatie. Ze bespreken eigen en gezamenlijke filmproducten, reflecteren op keuzes in het maakproces en verwoorden hun eigen artistieke voorkeuren en talenten.

Vaardigheden: beleven, verwoorden, onderzoeken, creëren.

Geluid maken bij een stille film

Wat heb je nodig?

• fragment uit een stomme film

• materialen om geluid mee te maken

• opnameapparatuur, bijvoorbeeld een smartphone of een film-maak-set (kosteloos te leen bij Filmhub Zuid-Holland). 

Geluid is heel belangrijk in een film en geeft een extra dimensie. Door geluid herkennen we de stem van een personage of horen we iemand huilen die niet in beeld is. We krijgen meer informatie en kunnen het verhaal beter volgen.

1.  Bekijk een stomme film en bespreek met de klas hoe deze bij hen overkomt. Is het heel anders dan een film met geluid?

2. Bedenk samen welke geluiden er missen voor muziek, dialoog en geluidseffecten.

3. Daag de leerlingen uit om zelf de geluiden te maken. Je kunt de rollen per groepje verdelen of de klas dezelfde opdracht geven.

   1. muziek: de leerlingen zoeken op internet een passend achtergrondmuziekje voor bij de film.

   2. dialoog: ze bedenken wat de mensen kunnen zeggen en spreken dat zelf mee.

   3. geluid: een deur die dichtgaat, een stoel die kraakt. Kunnen ze met stem en middelen de geluiden maken die te horen zijn in de film?

4. Speel de film nogmaals af en laat iedereen het verzonnen geluid toevoegen. Zorg dat iedereen zijn volume en tempo op elkaar afstemt.

5. Wat vonden de leerlingen van de opdracht? Vinden ze dat geluid onmisbaar is voor een film?

De leerling leert verschillende vormen van film kennen en ontdekt hoe beeld, geluid en montage samen een boodschap overbrengen. Door samen te kijken en te bespreken, leren leerlingen vragen te stellen over de betekenis van uitingen in kunst en cultuur: wat zie ik, wat betekent het en waarom raakt het mij? Ze ervaren dat films op verschillende manieren geïnterpreteerd kunnen worden en dat ieders perspectief waardevol is. Daarnaast ontdekken ze dat films in een bepaalde context worden gemaakt en dat dit invloed heeft op de betekenis van de film. 

Vaardigheden: beleven, verwoorden, onderzoeken, reflecteren

Welke soort film kijken we vandaag?

Dat klinkt als muziek in de oren 

Wat heb je nodig?

• filmfragment, bijvoorbeeld via filmeducatie.nl

• Aantal soundtracks van films die je op YouTube of Spotify kunt vinden.

Muziek in de film kan een gevoel of sfeer versterken: de beelden in een scène worden nog spannender, vrolijker of romantischer.

1. Laat leerlingen een filmscène horen. Speel de filmscène dus af zonder beeld, alleen met geluid. Vraag de leerlingen te bedenken wat voor soort film het is en wat er in de film zou gebeuren.

2. Laat nog een keer de filmscène zien, maar nu met alleen beelden en zonder geluid. Klopt het wat de klas dacht? Wat vinden ze nu van de scène? Vonden de leerlingen de filmscène de tweede keer verdrietiger/blijer/spannender dan de eerste keer? Waarom?

3. Bekijk daarna de scène nogmaals, nu met beeld én geluid. Welke versie vinden de leerlingen het leukst om naar te kijken?

4. Laat de leerlingen nu verschillende soundtracks van films horen zonder de beelden van de film te vertonen (bv. The Lion King, Once Upon a Time in the West, etc). Wie herkent de film? Wat voor soort film denken de leerlingen dat bij de muziek past?

Het maken van een (korte) film geeft de leerling de kans om een eigen verhaal, idee, gedachte of gevoelens te verbeelden. Leerlingen groeien op in een wereld vol beelden via sociale media, games, series en reclame. Ze worden dagelijks beïnvloed door wat zij zien. Filmeducatie helpt hen om hier niet alleen consument van te zijn, maar ook maker: als reactie op al die beelden kunnen zij een eigen perspectief ontwikkelen en dit vertalen naar een zelfgemaakte film.

Vaardigheden: onderzoeken, creëren

Boekverfilmingen

Wat heb je nodig?

• een hoofdstuk uit een boek of een verhaal

• papier en tekenmateriaal
  

Er zijn veel films die het verhaal van een boek verfilmen, bijvoorbeeld Harry Potter of Mathilda. Tussen de film en het boek zitten vaak verschillen.

1. Lees met de klas een hoofdstuk uit een boek of verhaal. Je kunt de leerlingen dit zelf laten lezen of klassikaal. Belangrijk is dat iedereen hetzelfde verhaal leest.

2. Laat de leerlingen de hoofdpersoon of de locatie uit het verhaal tekenen. Hoe denken zij dat die eruitzien?

3. Bespreek de tekeningen met elkaar. Heeft iedereen hetzelfde getekend? Zijn er verschillen? Leerlingen leren zo dat iedereen een ander beeld in zijn hoofd heeft en dat maakt het best lastig om boeken te verfilmen.

Tijdens het maken van een film leren leerlingen experimenteren met verschillende vormen van beeld en geluid, zoals stop-motion, schaduwspel, het gebruik van close-ups en muziek. Onder begeleiding leren ze hoe ze verschillende filmische technieken kunnen toepassen in de vormgeving van een eenvoudig verhaal. Leerlingen in de bovenbouw leren bijvoorbeeld ook hoe ze een eenvoudige montage in een editingprogramma maken om hun eigen filmwerk te realiseren.

Vaardigheden: onderzoeken, creëren

Zeg het met beelden

Wat heb je nodig?

• een aantal smartphones/tablets/camera’s.

• digibord
  

Een camera kan iets van heel dichtbij filmen of juist van veraf. Je wilt als filmkijker graag weten waar een personage is, maar ook wat hij/zij voelt. Daarom gebruikt een filmmaker verschillende camerashots. 

1. Laat leerlingen in groepjes van 3-5 één zin verfilmen zonder dat ze praten. Bijvoorbeeld: ‘De leerlingen in de klas schrikken wanneer de deur plotseling opengaat.’ 

2. Ieder groepje krijgt als extra opdracht om de zin vanuit een bepaald camerashot te filmen:

   1. TOTAALSHOT - Je ziet de acteurs en hun omgeving volledig

   2. MEDIUM SHOT - Je ziet de acteurs vanaf hun middel tot hun hoofd

   3. CLOSE UP - Je ziet alleen het gezicht van de acteurs in beeld

3. Bespreek en bekijk vervolgens de gemaakte beelden via het digibord. Vraag de leerlingen welke shots ze herkennen. In welk filmpje zie je het beste wat er gebeurt? In welk filmpje zie je de emotie van de acteurs het beste? Welk shot vinden ze het beste voor deze opdracht?

Door samen naar een film te kijken in een bioscoopzaal, leren leerlingen hun eigen emoties en zintuiglijke ervaringen te herkennen en te benoemen. Het biedt een veilige context waarin zij leren verwoorden wat een film met hen doet en waarom zij bepaalde keuzes in beeld of geluid mooi of juist spannend vinden. 

Daarnaast stimuleert filmeducatie de dialoog: leerlingen reflecteren op hun eigen mening en ontdekken dat anderen dezelfde beelden heel anders kunnen interpreteren. Door naar elkaars reacties te luisteren, ontwikkelen zij begrip voor verschillende perspectieven en leren zij hun eigen smaak te onderbouwen.

Vaardigheden: beleven, verwoorden reflecteren

In de gehele provincie zijn er filmtheaters, filmfestivals en cultuurbemiddelaars actief. Te denken valt aan het Internationaal Film Festival Rotterdam of de filmprogramma’s van Kijk|Kunst van Kunstgebouw en Filmhuis Lumen. Met onze interactieve kaart vind je een overzicht van het beschikbare aanbod en zie je welke mogelijkheden er zijn voor een filmbezoek in jouw regio. Ontdek de interactieve kaart.

Filmeducatie leert leerlingen om op een bewuste manier onze beeldcultuur te verkennen. Door kennis te maken met verschillende genres en filmvormen, leren leerlingen patronen en stijlen herkennen. Ze ontdekken dat achter elke film een maker schuilt wiens keuzes beïnvloed zijn door de tijd en plaats waarin het werk is gecreëerd.

Deze verkenning leert jonge leerlingen al dat film veel meer is dan alleen entertainment. Door kritisch en bewust te kijken, ontdekken leerlingen de diepere functie en waarde van beeld: ze reflecteren op wat een film voor hen persoonlijk betekent en welke rol beeldverhalen spelen in onze huidige samenleving.

Vaardigheden: beleven, onderzoeken, reflecteren

Wat heb je nodig?

• filmfragment, bijvoorbeeld via filmeducatie.nl

Film bestaat in vele vormen: van speelfilm tot documentaire, van reclame tot nieuwsitem, van TikTok tot vlog. Ze worden allemaal op een andere manier gemaakt en kunnen verschillende doelen hebben.

1. Bekijk met de klas verschillende soorten filmfragmenten. Dat kan een vlog, een commercial, een speelfilm, het jeugdjournaal, een TikTok en/of een documentaire zijn.

2. Bespreek met de klas welke vorm het is en hoe je deze vorm zou omschrijven. Wat valt ze op? Naar welk fragment kijken ze het liefst? Waarom?

3. Vraag de klas of ze per filmfragment kunnen vertellen wat het doel van het filmpje is. Wat wil de maker met zijn film vertellen?

4. Discussievraag: een speelfilm is een verzonnen verhaal (fictie) en een documentaire is waargebeurd (non-fictie). Betekent dit dat alles aan een speelfilm nep is? En alles aan een documentaire echt?