Headerfoto: Angie Louws
Poëzie en film als ingang voor taal en identiteit
Voor Obi is kunst meer dan expressie. Het is ook een vorm van verzet. Een manier om ruimte te geven aan verhalen die gehoord moeten worden. Vanuit die overtuiging ontwikkelde hij eind 2024, via Filmhub Zuid en in samenwerking met de Bibliotheek Eindhoven, een lessenreeks waarin middelbare scholieren poëzie schrijven én verfilmen. De Proeftuin vond plaats op het Frits Philips Lyceum, binnen de vakken Nederlands en CKV. Het Schoolportret van deze Proeftuin is hier te lezen.
De kracht van deze aanpak ligt in de combinatie van taalvaardigheid, creativiteit en reflectie. Leerlingen onderzoeken hun eigen gedachten en gevoelens en leren daar woorden aan te geven; iets wat voor veel jongeren niet vanzelfsprekend is. Obi hoort regelmatig:
" Ik weet niet hoe ik dit op papier moet zetten."
Een leerling in Obi's lessen
Door te werken met vaste dichtvormen, zoals een haiku, worden leerlingen uitgedaagd om bewust na te denken over woordkeuze, betekenis en nuance. Zo ontstaat een leeromgeving waarin taal, kunstbeschouwing en persoonlijke ontwikkeling samenkomen. Er is geen goed of fout, maar ruimte om te maken en een eigen stem te ontwikkelen.
Van tekst naar beeld: leren kijken en verbeelden
De stap van poëzie naar film zorgt voor verdieping. Leerlingen leren nadenken over beeldtaal: hoe vertaal je tekst naar beeld zonder het letterlijk te maken? Wat vertel je met camerastandpunt, montage of geluid? Leerlingen onderzoeken vragen als: Wat zie je? Wie bepaalt het perspectief? Zo dragen Obi’s lessen niet alleen bij aan taalontwikkeling en creativiteit, maar ook aan mediawijsheid en burgerschap. Leerlingen leren beeldcultuur actief te bevragen in plaats van passief te consumeren.
Wat levert het scholen op?
De aansluiting op het curriculum, aan de hand van de nieuwe kerndoelen
Nederlands: via taalbeschouwing, schrijven met doel en publiek en woordenschatontwikkeling wordt voldaan aan kerndoel 1: de school stimuleert de taalcompetentie van de leerlingen, kerndoel 3, 4 en 5: de leerling produceert teksten, voert gesprekken en reflecteert daarop, kerndoel 6: de leerling toont inzicht in taal als systeem en kerndoel 7: de leerling verkent het gebruik van taal.
CKV: Via kunstzinnige oriëntatie, het creatieve proces en reflectie wordt voldaan aan kerndoel 40: artistieke creatief vermogen en aan kerndoelen 41 en 42: (mee)maken en betekenis geven.
Burgerschap: via identiteit, perspectiefwisseling en maatschappelijke thema’s wordt voldaan aan kerndoel 18: Democratische oefenplaats, perspectiefwisseling en aan kerndoel 20: Vormgeven aan democratische en maatschappelijke betrokkenheid.
Scholen krijgen dus een praktisch en flexibel lesprogramma dat vakoverstijgend inzetbaar is binnen Nederlands, CKV, burgerschap en mediawijsheid. Het programma is direct uitvoerbaar binnen de bestaande lestijd en zet tegelijkertijd in op zowel taalontwikkeling als emotionele ontwikkeling. Door leerlingen actief te laten maken in plaats van alleen te laten consumeren, ontstaat er meer eigenaarschap en betrokkenheid. Dit leidt vaak tot rijkere gesprekken en meer betekenisvolle leerervaringen dan in traditionele lessen.
De samenwerking met Filmhub Zuid
Voor Obi was de samenwerking met Filmhub Zuid geen eenrichtingsverkeer, maar een proces van samen ontwikkelen:
" Wat ik sterk vond, is dat ik echt de ruimte kreeg om mijn eigen manier van werken te vertalen naar het onderwijs. Er werd niet gezegd: zo moet het. Er werd juist gevraagd: wat heb jij nodig om dit goed te laten werken met leerlingen?"
Obi A-Muteb
Die ruimte maakte het mogelijk om zijn ideeën zorgvuldig te testen en aan te scherpen binnen de schoolpraktijk. In de Proeftuin werd continu afgestemd met docenten en partners, waardoor de lessen niet alleen artistiek, maar ook didactisch stevig onderlegd werden.
Voor scholen betekent zo’n samenwerking dat ze niet alleen werken met een gastdocent, maar met een maker die begrijpt hoe zijn praktijk aansluit op leerdoelen en kerndoelen. Tegelijkertijd worden ze ondersteund in het duurzaam integreren van filmeducatie binnen bestaande vakken.
Voor makers zoals Obi biedt het traject juist de kans om hun werk te verdiepen in een educatieve context. Door te sparren met docenten en begeleiders ontstaat er een wisselwerking waarin artistieke visie en onderwijspraktijk elkaar versterken. Zo groeit een samenwerking die verder gaat dan een eenmalige workshop: een gedeeld proces waarin ruimte is voor experiment, ontwikkeling en blijvende impact.
Continuïteit van het programma
Om dit programma duurzaam beschikbaar te houden voor scholen, wordt de lessenreeks inmiddels verder gedragen door andere makers die met dezelfde uitgangspunten werken als Obi. Zo blijft de aanpak niet alleen behouden, maar ook in beweging: er wordt voortgebouwd op wat in de Proeftuin is ontwikkeld en getest, met ruimte om het verder aan te scherpen in de praktijk. Op die manier blijft de visie overeind en kunnen scholen ook in de toekomst met dit programma aan de slag.
Ook impact maken?
Zie je zoals Obi A-Muteb ook kansen om te groeien met Filmhub Zuid en wil je (een grotere) impact maken met filmeducatie voor scholen en leerlingen? Bekijk onze interactieve kaart of neem contact op met je regionale Consulent Filmeducatie: